از جمله اهدافی که هنگام  شروع به کار این وبلاگ در مد نظر داشتم، معرفی کتابهایی پیرامون هرمنوتیک بود. چند تن از خوانندگان نیز طی کامنتها و تماسهایی خواستار مطالبی در این باره شده بودند. فرصتی دست داد تا به الطافشان پاسخ دهم. امید به اینکه در آینده مجال بحثهای مفصل تری در این رابطه باشد.

به هرمنوتیک از سه منظر ادبی، فلسفی، دینی می توان نگریست. هر سه منظر نیک و مفید است اما رد و تایید ناظران یک منظر بر قائمان منظر دیگر و کشیدن خط  انحصار یا بطلان بر گرد منظری خاص امری ناپسند است.

مضافا براینکه باید اذعان داشت که پرسش هرمنوتیکی یک پرسش فلسفی است.هرمنوتیک از فلسفه آغاز، در ادبیات امتداد و در دین سکنی می گیرد. هر چند آنچه مرا به سوی هرمنوتیک کشاند دغدغه فهم دینی بود اما معترفم که تا وقتی هرمنوتیک فلسفی به خوبی فهمیده نشود نباید منتظر ثمربخشی آن در عرصه ادبیات و دین باشیم.

 

در میان منابع فارسی که جملگی ترجمه یا تدوینند کتابهای زیر را می توان سرآمد شمرد:

 

در هرمنوتیک فلسفی:در آمدی بر هرمنوتیک (واعظی) – منطق و مبحث علم هرمنوتیک (ریخته گران)

در هرمنوتیک ادبی: تأویل و ساختار متن (احمدی)

در هرمنوتیک دینی: کتاب در خور توجهی و جامعی به زبان فارسی در این باره وجود ندارد اما کتابهای زیر با چنین دغدغه ای نوشته شده اند: هرمنوتیک و منطق فهم دین (ربانی گلپایگانی) – هرمنوتیک کتاب و سنت (شبستری) – مبانی کلامی اجتهاد (هادوی)    هر چند که اولی نامش بزرگتر از محتوایش، دومی نامش نامتناسب با محتوایش و سومی جامع هر دو ایراد گذشته  است. البته تلاش هر سه عزیز ستودنی است و به یمن فتح باب ایشان است که امروزه امثال بنده پیرامون هرمنوتیک می گوییم و می نویسیم اما ...

کتابهایی مانند: هرمنوتیک مدرن، ساختار هرمنوتیک، اجتهاد و نو اندیشی، هرمنوتیک و سیاست و ... هم وجود دارد که مجموعه مقالات و یا سخنرانی ها و مصاحبه های صاحب نظران است که نه برای مرحله آشنایی یا آموزش این مباحث بلکه برای مرحله پژوهش در آراء صاحب نظران این فن می تواند مفید باشد.

مقالات خوب و مفیدی هم در این باره نوشته شده است.

 

چندی پیش نوشتن مقاله ای پیرامون کتابشناسی مبحث قرآن و هرمنوتیک را آغاز کردم که در بر دارنده معرفی اجمالی 25 کتاب در 3 سطح (هرمنوتیک، دین و هرمنوتیک، قرآن و هرمنوتیک) بود. حدود 30 درصد کار هم انجام شد اما انجام چند پروژه دیگر در کنار مشغله های بی انتها مانع از ادامه کار شد. اگر توفیق رفیق راهم باشد و کار را به اتمام برسانم، متن مقاله مزبور را در همین وبلاگ برای علاقمندان قرار خواهم داد.